Rozw\u00f3d lub rozstanie ma\u0142\u017conk\u00f3w cz\u0119sto wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 nie tylko z konieczno\u015bci\u0105 uregulowania kwestii osobistych, ale r\u00f3wnie\u017c z podzia\u0142em wsp\u00f3lnie zgromadzonego maj\u0105tku. Jednym z najtrudniejszych zagadnie\u0144 w takich sprawach jest nieruchomo\u015b\u0107 obci\u0105\u017cona kredytem hipotecznym. W praktyce bardzo cz\u0119sto pojawia si\u0119 pytanie: co dzieje si\u0119 ze wsp\u00f3lnym mieszkaniem lub domem, gdy ma\u0142\u017conkowie nadal sp\u0142acaj\u0105 kredyt? Czy s\u0105d mo\u017ce \u201epodzieli\u0107\u201d kredyt? Kto powinien dalej regulowa\u0107 raty? Czy przej\u0119cie nieruchomo\u015bci przez jednego z ma\u0142\u017conk\u00f3w oznacza automatyczne zwolnienie drugiego z d\u0142ugu?<\/p>\n\n\n\n
Odpowiedzi na te pytania wymagaj\u0105 rozr\u00f3\u017cnienia dw\u00f3ch kwestii, kt\u00f3re cz\u0119sto s\u0105 ze sob\u0105 mylone \u2013 podzia\u0142u maj\u0105tku pomi\u0119dzy by\u0142ymi ma\u0142\u017conkami oraz odpowiedzialno\u015bci wobec banku z tytu\u0142u zawartej umowy kredytowej.<\/p>\n\n\n\n
W czasie trwania ma\u0142\u017ce\u0144stwa, je\u017celi ma\u0142\u017conkowie pozostaj\u0105 w ustawowym ustroju wsp\u00f3lno\u015bci maj\u0105tkowej, nabyta nieruchomo\u015b\u0107 co do zasady wchodzi w sk\u0142ad ich maj\u0105tku wsp\u00f3lnego. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c nieruchomo\u015bci kupionych za \u015brodki pochodz\u0105ce z kredytu hipotecznego zaci\u0105gni\u0119tego przez oboje ma\u0142\u017conk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku rozwodu lub ustanowienia rozdzielno\u015bci maj\u0105tkowej wsp\u00f3lno\u015b\u0107 maj\u0105tkowa ustaje, jednak nie oznacza to automatycznego podzia\u0142u zgromadzonego maj\u0105tku. Byli ma\u0142\u017conkowie musz\u0105 dokona\u0107 podzia\u0142u maj\u0105tku \u2013 dobrowolnie, zawieraj\u0105c stosown\u0105 umow\u0119, albo w drodze post\u0119powania s\u0105dowego.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi w sk\u0142ad maj\u0105tku wsp\u00f3lnego wchodzi nieruchomo\u015b\u0107 obci\u0105\u017cona hipotek\u0105, konieczne jest ustalenie jej warto\u015bci oraz rozliczenie zobowi\u0105zania kredytowego. W praktyce jest to jeden z najbardziej skomplikowanych element\u00f3w post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n
Jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych zasad jest to, \u017ce s\u0105d dokonuj\u0105cy podzia\u0142u maj\u0105tku wsp\u00f3lnego nie dzieli samej umowy kredytowej zawartej z bankiem. Kredyt hipoteczny jest bowiem zobowi\u0105zaniem wobec osoby trzeciej, czyli banku, a nie wy\u0142\u0105cznie rozliczeniem pomi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami.<\/p>\n\n\n\n
Oznacza to, \u017ce nawet je\u015bli w wyniku podzia\u0142u maj\u0105tku s\u0105d przyzna nieruchomo\u015b\u0107 jednemu z ma\u0142\u017conk\u00f3w, drugi ma\u0142\u017conek nadal mo\u017ce by\u0107 zobowi\u0105zany wobec banku do sp\u0142aty kredytu, je\u017celi wsp\u00f3lnie podpisali umow\u0119 kredytow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowo: je\u017celi ma\u0142\u017conkowie kupili mieszkanie na kredyt, a po rozwodzie s\u0105d przyzna mieszkanie jednemu z nich, to nie powoduje to automatycznego \u201ewykre\u015blenia\u201d drugiego ma\u0142\u017conka z umowy kredytu. Dla banku nadal oboje kredytobiorcy pozostaj\u0105 odpowiedzialni za sp\u0142at\u0119 zobowi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119stym rozwi\u0105zaniem przy podziale maj\u0105tku jest przyznanie nieruchomo\u015bci jednemu z ma\u0142\u017conk\u00f3w z obowi\u0105zkiem sp\u0142aty drugiego. Takie rozwi\u0105zanie pozwala unikn\u0105\u0107 sprzeda\u017cy mieszkania lub domu i umo\u017cliwia jednemu z by\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w dalsze korzystanie z nieruchomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce samo ustalenie mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami, i\u017c jeden z nich b\u0119dzie samodzielnie sp\u0142aca\u0142 kredyt, nie wi\u0105\u017ce banku. Aby drugi ma\u0142\u017conek zosta\u0142 zwolniony z odpowiedzialno\u015bci za kredyt, konieczne jest dokonanie odpowiednich zmian w umowie kredytowej, na kt\u00f3re musi zgodzi\u0107 si\u0119 bank.<\/p>\n\n\n\n
Bank ka\u017cdorazowo analizuje sytuacj\u0119 finansow\u0105 osoby, kt\u00f3ra mia\u0142aby przej\u0105\u0107 ca\u0142e zobowi\u0105zanie. Sprawdza mi\u0119dzy innymi jej dochody, zdolno\u015b\u0107 kredytow\u0105 oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 samodzielnej sp\u0142aty pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci kredytu.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi bank nie wyrazi zgody na przej\u0119cie kredytu przez jednego z ma\u0142\u017conk\u00f3w, byli ma\u0142\u017conkowie nadal pozostaj\u0105 wsp\u00f3lnie odpowiedzialni za zobowi\u0105zanie, nawet je\u015bli mi\u0119dzy sob\u0105 ustalili inny spos\u00f3b korzystania z nieruchomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Przy podziale maj\u0105tku konieczne jest okre\u015blenie warto\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w maj\u0105tkowych, w tym nieruchomo\u015bci. W przypadku mieszkania lub domu z kredytem hipotecznym pojawia si\u0119 pytanie, czy od warto\u015bci nieruchomo\u015bci nale\u017cy odj\u0105\u0107 pozosta\u0142\u0105 do sp\u0142aty kwot\u0119 kredytu.<\/p>\n\n\n\n
W orzecznictwie S\u0105du Najwy\u017cszego przyjmuje si\u0119, \u017ce przy ustalaniu warto\u015bci nieruchomo\u015bci dla potrzeb podzia\u0142u maj\u0105tku co do zasady bierze si\u0119 pod uwag\u0119 jej warto\u015b\u0107 rynkow\u0105, bez pomniejszania jej o wysoko\u015b\u0107 niesp\u0142aconego kredytu hipotecznego.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza to jednak, \u017ce kredyt pozostaje ca\u0142kowicie bez znaczenia. Je\u017celi jeden z ma\u0142\u017conk\u00f3w przejmuje nieruchomo\u015b\u0107 i jednocze\u015bnie pozostaje zobowi\u0105zany do dalszej sp\u0142aty kredytu, okoliczno\u015b\u0107 ta mo\u017ce mie\u0107 znaczenie przy ustalaniu wzajemnych rozlicze\u0144 pomi\u0119dzy stronami.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy, poniewa\u017c znaczenie mog\u0105 mie\u0107 mi\u0119dzy innymi moment zawarcia kredytu, wysoko\u015b\u0107 dokonanych sp\u0142at, spos\u00f3b finansowania nieruchomo\u015bci oraz pozosta\u0142e sk\u0142adniki maj\u0105tku wsp\u00f3lnego.<\/p>\n\n\n\n
W praktyce cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce po rozstaniu jeden z ma\u0142\u017conk\u00f3w pozostaje w nieruchomo\u015bci i samodzielnie sp\u0142aca raty kredytu. Powstaje wtedy pytanie, czy mo\u017ce domaga\u0107 si\u0119 od drugiego ma\u0142\u017conka zwrotu cz\u0119\u015bci poniesionych koszt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi po ustaniu wsp\u00f3lno\u015bci maj\u0105tkowej jeden z by\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w sp\u0142aca wsp\u00f3lny kredyt hipoteczny ze swoich \u015brodk\u00f3w, mo\u017ce powsta\u0107 roszczenie o rozliczenie tych nak\u0142ad\u00f3w przy podziale maj\u0105tku. Nie oznacza to jednak, \u017ce ka\u017cda zap\u0142acona rata automatycznie podlega zwrotowi w po\u0142owie.<\/p>\n\n\n\n
Znaczenie mo\u017ce mie\u0107 mi\u0119dzy innymi fakt, kto korzysta\u0142 z nieruchomo\u015bci, czy drugi ma\u0142\u017conek mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z mieszkania lub domu, a tak\u017ce jakie by\u0142y ustalenia pomi\u0119dzy stronami. S\u0105d ka\u017cdorazowo bada ca\u0142okszta\u0142t okoliczno\u015bci konkretnej sprawy.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi byli ma\u0142\u017conkowie nie s\u0105 w stanie porozumie\u0107 si\u0119 co do dalszego losu nieruchomo\u015bci, jednym z mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 jest jej sprzeda\u017c. Uzyskana kwota mo\u017ce zosta\u0107 przeznaczona na sp\u0142at\u0119 pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci kredytu, a ewentualna nadwy\u017cka mo\u017ce zosta\u0107 podzielona pomi\u0119dzy by\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Sprzeda\u017c nieruchomo\u015bci wymaga jednak wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania stron, a w przypadku konfliktu mo\u017ce by\u0107 trudna do przeprowadzenia. W niekt\u00f3rych sytuacjach konieczne jest wi\u0119c skierowanie sprawy do s\u0105du i dokonanie podzia\u0142u maj\u0105tku w post\u0119powaniu s\u0105dowym.<\/p>\n\n\n\n
Podzia\u0142 maj\u0105tku wsp\u00f3lnego, w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodzi nieruchomo\u015b\u0107 obci\u0105\u017cona kredytem hipotecznym, nale\u017cy do najbardziej z\u0142o\u017conych spraw maj\u0105tkowych pomi\u0119dzy by\u0142ymi ma\u0142\u017conkami. Kluczowe jest rozdzielenie dw\u00f3ch kwestii: rozlicze\u0144 pomi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami oraz odpowiedzialno\u015bci wobec banku.<\/p>\n\n\n\n
Samo przyznanie mieszkania jednej osobie nie powoduje automatycznego przej\u0119cia kredytu. Do tego konieczna jest zgoda banku. Z kolei decyzje dotycz\u0105ce sp\u0142at, rozliczenia rat oraz warto\u015bci nieruchomo\u015bci powinny by\u0107 podejmowane z uwzgl\u0119dnieniem wszystkich okoliczno\u015bci konkretnej sprawy.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego przed dokonaniem podzia\u0142u maj\u0105tku warto dok\u0142adnie przeanalizowa\u0107 zar\u00f3wno sytuacj\u0119 prawn\u0105 nieruchomo\u015bci, jak i warunki umowy kredytowej. Pozwoli to unikn\u0105\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej po zako\u0144czeniu post\u0119powania jeden z by\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w nadal pozostaje zwi\u0105zany wieloletnim zobowi\u0105zaniem wobec banku.<\/p>\n\n\n\n