Ju\u017c za 4 dni, a wi\u0119c 15 listopada 2023 r. prawo spadkowe zostanie znowelizowane w zakresie niekt\u00f3rych przepis\u00f3w. W dzisiejszym wpisie chcieliby\u015bmy przedstawi\u0107 najwa\u017cniejsze z nadchodz\u0105cych zmian prawnych. Mamy nadziej\u0119, \u017ce poni\u017csza analiza b\u0119dzie stanowi\u0107 mini kompendium wiedzy i swego rodzaju przewodnik po nadchodz\u0105cych zmianach prawnych. Zapraszamy do lektury!<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Od 15 listopada br. art. 928 \u00a7 1 Kodeksu Cywilnego nieco si\u0119 rozro\u015bnie, poniewa\u017c ustawodawca zdecudowa\u0142 si\u0119 rozszerzy\u0107 katalog przes\u0142anek \u015bwiadcz\u0105cych o uznaniu spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia.<\/p>\n
Nowymi przes\u0142ankami b\u0119d\u0105:<\/p>\n
uporczywe uchylanie si\u0119 od wykonywania wobec spadkodawcy obowi\u0105zku alimentacyjnego okre\u015blonego co do wysoko\u015bci orzeczeniem s\u0105dowym, ugod\u0105 zawart\u0105 przed s\u0105dem albo innym organem albo inn\u0105 umow\u0105;
\nuporczywe uchylanie si\u0119 od wykonywania obowi\u0105zku pieczy nad spadkodawc\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci wynikaj\u0105cego z w\u0142adzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zast\u0119pczego, ma\u0142\u017ce\u0144skiego obowi\u0105zku wzajemnej pomocy albo obowi\u0105zku wzajemnego szacunku i wspierania si\u0119 rodzica i dziecka.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Uznanie spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia w polskim prawie oznacza, \u017ce osoby, kt\u00f3re normalnie mia\u0142yby prawo do dziedziczenia po zmar\u0142ym, zostaj\u0105 pozbawione tego prawa z powodu swojego zachowania.
\nJe\u017celi s\u0105d uzna, \u017ce spadkobierca jest niegodny dziedziczenia, to traktowany jest tak, jakby zmar\u0142 przed spadkodawc\u0105. Opr\u00f3cz tego, taki spadkodawca zostaje w\u00f3wczas pozbawiony prawa do zachowku, a zapis, kt\u00f3ry by\u0142by poczyniony na jego rzecz staje si\u0119 w\u00f3wczas bezskuteczny.<\/p>\n
Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce uznanie danego spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia ma charakter indywidualny. Dotyka wi\u0119c wyl\u0105cznie tej okre\u015blonej osoby i nie rozci\u0105ga si\u0119 na inne osoby np. dzieci spadkobiercy uznanego za niegodnego dziedziczenia.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Zmiany w prawie spadkowym, kt\u00f3re wejd\u0105 w \u017cycie 15 listopada 2023 r., przewiduj\u0105 znacz\u0105ce uproszczenie procedury odrzucenia spadku przez dzieci. Dotychczas rodzice, chc\u0105cy odrzuci\u0107 spadek w imieniu swojego ma\u0142oletniego dziecka, musieli uzyska\u0107 zgod\u0119 s\u0105du opieku\u0144czego, co bywa\u0142o procesem zawi\u0142ym i czasoch\u0142onnym. Cz\u0119sto zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce po otrzymaniu zgody s\u0105du, rodzice uwa\u017cali spraw\u0119 za zako\u0144czon\u0105, podczas gdy ich dzieci stawa\u0142y si\u0119 spadkobiercami z uwagi na przekroczenie 6-miesi\u0119cznego terminu na odrzucenie spadku (spadek by\u0142 w\u00f3wczas dziedziczony z dobrodziejstwem inwentarza).<\/p>\n
Nowe regulacje, obowi\u0105zuj\u0105ce od po\u0142owy listopada, eliminuj\u0105 konieczno\u015b\u0107 uzyskania zgody s\u0105du. Rodzice b\u0119d\u0105 mogli odrzuci\u0107 spadek w imieniu dziecka jedynie przez z\u0142o\u017cenie stosownego o\u015bwiadczenia przed notariuszem lub w s\u0105dzie. Jest to mo\u017cliwe, gdy dziecko odziedziczy\u0142o spadek po tym, jak drugi rodzic ju\u017c wcze\u015bniej go odrzuci\u0142, i pod warunkiem, \u017ce drugi rodzic wyrazi na to zgod\u0119.<\/p>\n
Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce te zmiany dotycz\u0105 r\u00f3wnie\u017c spadk\u00f3w otwartych przed ich wprowadzeniem, o ile termin na z\u0142o\u017cenie o\u015bwiadczenia o przyj\u0119ciu lub odrzuceniu spadku nie up\u0142yn\u0105\u0142 przed 15 listopada 2023 r. Mimo to, w pewnych okoliczno\u015bciach, jak na przyk\u0142ad w sytuacji, gdy dziecko jest pierwszym w kolejno\u015bci spadkobierc\u0105 po jednym z rodzic\u00f3w, wci\u0105\u017c wymagana b\u0119dzie zgoda s\u0105du na odrzucenie spadku.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Niemniej jednak, zgoda s\u0105du opieku\u0144czego lub s\u0105du spadku pozostanie niezb\u0119dna w pewnych przypadkach.<\/p>\n
Je\u015bli dziecko b\u0119dzie pierwszym w kolejno\u015bci spadkobierc\u0105, na przyk\u0142ad po jednym z rodzic\u00f3w, to uproszczona procedura odrzucenia spadku, o kt\u00f3rej wspomniano wcze\u015bniej, nie b\u0119dzie mia\u0142a zastosowania. W takich okoliczno\u015bciach, konieczne b\u0119dzie uzyskanie zgody s\u0105du opieku\u0144czego, je\u015bli nie rozpocz\u0119to jeszcze post\u0119powania o stwierdzenie nabycia spadku, lub je\u017celi sprawa jest ju\u017c w toku.<\/p>\n
Dodatkowo, zgoda s\u0105du b\u0119dzie wymagana w sytuacji, gdy drugi rodzic, posiadaj\u0105cy w\u0142adz\u0119 rodzicielsk\u0105, nie wyrazi zgody na odrzucenie spadku przez dziecko.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c w przypadku, gdy opiekun prawny dziecka podejmuj\u0105cy decyzje dotycz\u0105ce wa\u017cniejszych spraw osoby lub maj\u0105tku ma\u0142oletniego, konieczne b\u0119dzie uzyskanie zezwolenia s\u0105du opieku\u0144czego lub s\u0105du spadku. To oznacza, \u017ce w pewnych sytuacjach proces odrzucenia spadku przez dziecko wci\u0105\u017c b\u0119dzie nieco bardziej z\u0142o\u017cony.<\/p>\n
Przed zmian\u0105 przepis\u00f3w, zgoda na przyj\u0119cie lub odrzucenie spadku wcze\u015bniej nale\u017ca\u0142a zawsze do s\u0105du opieku\u0144czego. Po zmianie przepis\u00f3w, zgoda na przyj\u0119ciu lub odrzuceniu spadku w przypadku czynno\u015bci przekraczaj\u0105cych zakres zwyk\u0142ego zarz\u0105du maj\u0105tkiem dziecka lub osoby pozostaj\u0105cej pod opiek\u0105, b\u0119d\u0105 podejmowane przez s\u0105d spadku w toku post\u0119powania o stwierdzenie nabycia spadku. Je\u017celi takie post\u0119powanie zostanie zainicjowane w s\u0105dzie opieku\u0144czym, wniosek przekazany zostanie do s\u0105du spadku. S\u0105d opieku\u0144czy b\u0119dzie natomiast wydawa\u0142 zgody na takie czynno\u015bci tylko, je\u015bli post\u0119powanie o stwierdzenie nabycia spadku nie zosta\u0142o jeszcze rozpocz\u0119te.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Kolejna zmiana w przepisach prawa spadkowego dotyczy\u0107 b\u0119dzie tzw. trzeciej grupy spadkobierc\u00f3w. Przed zmian\u0105 przepis\u00f3w spadek mogli otrzyma\u0107 dalsi zst\u0119pni dziadk\u00f3w spadkodawcy. Po nowelizacji spadek b\u0119d\u0105 mogli dziedziczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie dziadkowie, a nie jak wcze\u015bniej zst\u0119pni dziadk\u00f3w spadkodawcy. Dopiero w dalszej kolejno\u015bci b\u0119d\u0105 mogli dziedziczy\u0107 ich dzieci i wnuki.<\/p>\n
Ograniczenie to b\u0119dzie dotyczy\u0142o spadk\u00f3w otwartych po 15 listopada 2023 r.<\/p>\n
<\/p>\n