Bardzo cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce w trakcie trwania ma\u0142\u017ce\u0144stwa i obowi\u0105zywania ustroju wsp\u00f3lno\u015bci maj\u0105tkowej ma\u0142\u017conkowie dokonuj\u0105 zakupu nieruchomo\u015bci na kredyt zabezpieczony hipotek\u0105. Po rozwodzie i przy podziale maj\u0105tku wsp\u00f3lnego zazwyczaj taka nieruchomo\u015b\u0107 przypada na wy\u0142\u0105czn\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 jednego z by\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w z obowi\u0105zkiem sp\u0142aty drugiego. Nadal jednak oboje byli ma\u0142\u017conkowie pozostaj\u0105 d\u0142u\u017cnikami wobec banku, kt\u00f3ry udzieli\u0142 kredytu. A co z hipotek\u0105? Czy hipoteka ma wp\u0142yw na podzia\u0142 maj\u0105tku?<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Przez wiele lat s\u0105dy rozstrzygaj\u0105ce sprawy o podzia\u0142 maj\u0105tku wsp\u00f3lnego r\u00f3\u017cnie podchodzi\u0142y do tej problematyki. W konsekwencji zapada\u0142y orzeczenia zar\u00f3wno takie, w kt\u00f3rych niesp\u0142acony kredyt i obci\u0105\u017cenie hipoteczne by\u0142y brane pod uwag\u0119, co prowadzi\u0142o do obni\u017cenia przyjmowanej warto\u015bci nieruchomo\u015bci, a z drugiej strony takie, w kt\u00f3rych s\u0105dy nie uwzgl\u0119dnia\u0142y hipoteki i ustala\u0142y rynkow\u0105 warto\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci tak, jakby nie by\u0142a ona obci\u0105\u017cona.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
W jednej z takich spraw S\u0105d Okr\u0119gowy w \u0141odzi przedstawi\u0142 S\u0105dowi Najwy\u017cszemu zagadnienie prawne: „Czy w post\u0119powaniu o podzia\u0142 maj\u0105tku wsp\u00f3lnego po ustaniu ustawowej wsp\u00f3lno\u015bci maj\u0105tkowej S\u0105d – ustalaj\u0105c warto\u015b\u0107 wchodz\u0105cej w sk\u0142ad maj\u0105tku wsp\u00f3lnego nieruchomo\u015bci, obci\u0105\u017conej hipotek\u0105 zabezpieczaj\u0105c\u0105 udzielony ma\u0142\u017conkom kredyt bankowy uwzgl\u0119dnia warto\u015b\u0107 rynkow\u0105 tej nieruchomo\u015bci, z pomini\u0119ciem warto\u015bci obci\u0105\u017cenia hipotecznego, czy te\u017c z odliczeniem warto\u015bci obci\u0105\u017cenia hipotecznego od warto\u015bci rynkowej nieruchomo\u015bci?<\/em>” S\u0105d Najwy\u017cszy rozstrzygaj\u0105c to zagadnienie podj\u0105\u0142 za\u015b nast\u0119puj\u0105c\u0105 uchwa\u0142\u0119<\/strong>: \u201eW sprawie o podzia\u0142 maj\u0105tku wsp\u00f3lnego ma\u0142\u017conk\u00f3w, obejmuj\u0105cego nieruchomo\u015b\u0107 obci\u0105\u017con\u0105 hipotek\u0105 zabezpieczaj\u0105c\u0105 udzielony ma\u0142\u017conkom kredyt bankowy, s\u0105d – przydzielaj\u0105c t\u0119 nieruchomo\u015b\u0107 na w\u0142asno\u015b\u0107 jednego z ma\u0142\u017conk\u00f3w – ustala jej warto\u015b\u0107, je\u017celi nie przemawiaj\u0105 przeciwko temu wa\u017cne wzgl\u0119dy, z pomini\u0119ciem warto\u015bci obci\u0105\u017cenia hipotecznego<\/strong>.<\/em><\/span>\u201d (uchwa\u0142a SN z dnia 28.03.2019 r., III CZP 21\/18)<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n W uzasadnieniu przywo\u0142anej uchwa\u0142y S\u0105d Najwy\u017cszy wskaza\u0142 nast\u0119puj\u0105co: \u201e(…) warto\u015b\u0107 obci\u0105\u017cenia hipotecznego co do zasady nie wp\u0142ywa na warto\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci wsp\u00f3lnej przydzielonej w wyniku podzia\u0142u jednemu z ma\u0142\u017conk\u00f3w<\/strong>. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce obowi\u0105zek sp\u0142aty wsp\u00f3lnego zobowi\u0105zania przez ma\u0142\u017conka, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 nieruchomo\u015b\u0107, nie jest wi\u0119kszy ni\u017c obowi\u0105zek solidarny drugiego ma\u0142\u017conka, wierzyciel za\u015b – osoba trzecia – nie ma obowi\u0105zku dochodzenia wierzytelno\u015bci przede wszystkim od ma\u0142\u017conka – w\u0142a\u015bciciela nieruchomo\u015bci, jak te\u017c nie ma obowi\u0105zku wykorzystania zabezpieczenia ani w og\u00f3le dochodzenia nale\u017cno\u015bci. Dzia\u0142a w pe\u0142ni autonomicznie i jego decyzje w \u017cadnym stopniu nie zale\u017c\u0105 wprost od sposobu podzia\u0142u mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami, zatem teza, \u017ce to przede wszystkim ma\u0142\u017conek – w\u0142a\u015bciciel nieruchomo\u015bci powinien sp\u0142aci\u0107 d\u0142ug osobisty zabezpieczony hipotek\u0105, co niejako apriorycznie wp\u0142ywa na warto\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci, nie ma prawnych podstaw. Trzeba te\u017c zaakcentowa\u0107, \u017ce utrata przez jednego z ma\u0142\u017conk\u00f3w – tego, kt\u00f3ry nie otrzymuje nieruchomo\u015bci – statusu d\u0142u\u017cnika rzeczowego, jest prawnie oboj\u0119tna, gdy\u017c oboje ma\u0142\u017conkowie pozostaj\u0105 r\u00f3wnoprawnymi, czy raczej „r\u00f3wnozobowi\u0105zanymi” d\u0142u\u017cnikami osobistymi, a ustanowione na nieruchomo\u015bci zabezpieczenie pozostaje w mocy. Tak wi\u0119c generalnie trudno przyj\u0105\u0107, \u017ce w sytuacjach typowych (…) obci\u0105\u017cenie hipoteczne wp\u0142ywa na warto\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci b\u0119d\u0105cej przedmiotem post\u0119powania dzia\u0142owego.\u201d<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n S\u0105d Najwy\u017cszy przypomnia\u0142 jednocze\u015bnie, \u017ce w przypadku sp\u0142aty kredytu przez jednego z by\u0142ych ma\u0142\u017conk\u00f3w ju\u017c po uprawomocnieniu si\u0119 postanowienia o podziale maj\u0105tku wsp\u00f3lnego, mo\u017ce on dochodzi\u0107 od drugiego ma\u0142\u017conka zwrotu obci\u0105\u017caj\u0105cej go z tego tytu\u0142u cz\u0119\u015bci<\/strong>. Chodzi tu o roszczenie regresowe wynikaj\u0105ce z solidarnego charakteru zobowi\u0105zania.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Przy okazji omawianej tematyki przypomnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy, \u017ce w sprawach o podzia\u0142 maj\u0105tku wsp\u00f3lnego przedmiotem podzia\u0142u s\u0105 tylko aktywa<\/strong>, a nie za\u015b d\u0142ugi. W takich sprawach s\u0105dy w zasadzie nie ustalaj\u0105 zatem ich istnienia i wysoko\u015bci ani nie orzekaj\u0105 o ich sp\u0142acie.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Stan prawny na dzie\u0144 02.11.2020 r.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n