W zwi\u0105zku z pandemi\u0105 koronawirusa wiele os\u00f3b ma problemy z wykonywaniem zawartych wcze\u015bniej um\u00f3w. W trudnej sytuacji znale\u017ali si\u0119 zw\u0142aszcza przedsi\u0119biorcy, kt\u00f3rzy ponosz\u0105 sta\u0142e koszty zwi\u0105zane cho\u0107by z wynajmowaniem lokalu, w kt\u00f3rym prowadz\u0105 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Jednym z najcz\u0119\u015bciej zadawanych obecnie pyta\u0144 jest to, co mo\u017cna zrobi\u0107 z zawartymi ju\u017c umowami. Czy mo\u017cna si\u0119 z nich wycofa\u0107? Rozwi\u0105za\u0107 ze skutkiem natychmiastowym? Przepisy prawa nie przewiduj\u0105 wprost mo\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zania umowy w przypadku og\u0142oszenia pandemii. Istnieje jednak w Kodeksie cywilnym pewna instytucja, kt\u00f3ra mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 przydatna.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Klauzula rebus sic stantibus <\/span>\u2013 nazwa tej klauzuli brzmi dosy\u0107 tajemniczo, prawda? W t\u0142umaczeniu wyra\u017cenie \u201erebus sic stantibus\u201d<\/em> oznacza \u201eskoro sprawy przybra\u0142y taki obr\u00f3t\u201d<\/em>. W Kodeksie cywilnym znajduje si\u0119 przepis art. 357(1) \u00a7 1 zgodnie z kt\u00f3rym je\u017celi z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunk\u00f3w spe\u0142nienie \u015bwiadczenia by\u0142oby po\u0142\u0105czone z nadmiernymi trudno\u015bciami albo grozi\u0142oby jednej ze stron ra\u017c\u0105c\u0105 strat\u0105, czego strony nie przewidywa\u0142y przy zawarciu umowy, s\u0105d mo\u017ce po rozwa\u017ceniu interes\u00f3w stron, zgodnie z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego, oznaczy\u0107 spos\u00f3b wykonania zobowi\u0105zania, wysoko\u015b\u0107 \u015bwiadczenia lub nawet orzec o rozwi\u0105zaniu umowy. Rozwi\u0105zuj\u0105c umow\u0119 s\u0105d mo\u017ce w miar\u0119 potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kieruj\u0105c si\u0119 zasadami okre\u015blonymi w zdaniu poprzedzaj\u0105cym.<\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Z powy\u017cszego wynika zatem, \u017ce:<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n W wyroku z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt I ACa 649\/18, S\u0105d Apelacyjny w Krakowie wyja\u015bni\u0142, co nale\u017cy rozumie\u0107 przez „nadzwyczajn\u0105 zmian\u0119 stosunk\u00f3w<\/strong><\/span>” – to taki stan rzeczy, kt\u00f3ry zdarza si\u0119 rzadko, a jednocze\u015bnie jest niezwyk\u0142y, niebywa\u0142y, wyj\u0105tkowy, normalnie niespotykany. Jako przyk\u0142ady zdarze\u0144 powoduj\u0105cych nadzwyczajn\u0105 zmian\u0119 stosunk\u00f3w wskazuje si\u0119 epidemie, operacje wojenne, strajki generalne, r\u00f3\u017cnego rodzaju kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe, nadzwyczajn\u0105, szczeg\u00f3lnie g\u0142\u0119bok\u0105 zmian\u0119 sytuacji gospodarczej, objawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 hiperinflacj\u0105, gwa\u0142townym spadkiem dochodu narodowego, masowymi upad\u0142o\u015bciami przedsi\u0119biorstw. Jednak\u017ce nadzwyczajno\u015b\u0107 winna cechowa\u0107 sam\u0105 zmian\u0119 stosunk\u00f3w. (…) Problem nieprzewidywalno\u015bci ustawodawca wi\u0105\u017ce nie z przewidywaniem przez strony takich zdarze\u0144, ale z przewidywaniem ich nast\u0119pstw, czyli chodzi w istocie o przewidywalno\u015b\u0107 odniesion\u0105 do przysz\u0142ej sytuacji stron. \u0141\u0105czy si\u0119 z tym nierozerwalnie kwestia ustalenia, czy strona podejmuje decyzje w granicach normalnego ryzyka kontaktowego, czyli ryzyka, z kt\u00f3rym nale\u017cy liczy\u0107 si\u0119 przy zawieraniu ka\u017cdej umowy, czy te\u017c wchodzi w gr\u0119 przypadek ryzyka nadzwyczajnego<\/strong>. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce strony zawieraj\u0105ce umow\u0119 musz\u0105 ponie\u015b\u0107 „zwyk\u0142e ryzyko kontraktowe”, jakie wi\u0105\u017ce si\u0119 ze sta\u0142ymi, normalnymi zmianami zachodz\u0105cymi w stosunkach spo\u0142eczno-gospodarczych.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce aby skorzysta\u0107 z omawianej mo\u017cliwo\u015bci nale\u017cy z\u0142o\u017cy\u0107 w s\u0105dzie pozew<\/strong>. S\u0105d za\u015b mo\u017ce – po rozwa\u017ceniu interes\u00f3w stron, zgodnie z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego – oznaczy\u0107 spos\u00f3b wykonania umowy, wysoko\u015b\u0107 \u015bwiadczenia (np. obni\u017cy\u0107 czynsz najmu) lub nawet (czyli w ostateczno\u015bci) orzec o rozwi\u0105zaniu umowy. S\u0105d, maj\u0105c na wzgl\u0119dzie okoliczno\u015bci konkretnej sprawy, b\u0119dzie musia\u0142 oceni\u0107, czy pandemia koronawirusa rzeczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 powodem do ingerencji w dan\u0105 umow\u0119, a je\u015bli tak, to w jaki spos\u00f3b. Jest to zatem droga ostateczna w przypadku, gdy wcze\u015bniejsze negocjacje z drug\u0105 stron\u0119 umowy oka\u017c\u0105 si\u0119 nieskuteczne.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n\n